Cevaplar · Bakım
Çinko kaplamanın ömrü, kaplama kütlesinin ortamın yıllık çinko erime hızına bölünmesiyle bulunur (ISO 9223, ISO 14713-1). 2,7 mm telde A sınıfı galvaniz (245 g/m²) C3'te 16–49, C4'te 8,2–16, C5'te 4,1–8,2, CX'te 1,4–4,1 yıl dayanır; galfan daha uzun dayanır, paslanmaz çelik EN 1993-1-4'e göre seçilir.
Hesabın mantığı
Çinko, çeliği kendisi aşınarak korur. Kaplamanın ömrü, kalınlığının ortamın yıllık çinko erime hızına bölünmesiyle bulunur: bu, ISO 14713-1'in çinko kaplamalar için kullandığı yaklaşımdır. Kalınlık kaplama kütlesinden çıkar: çinkonun yoğunluğu 7,14 g/cm³ olduğundan 7,14 g/m² kaplama 1 µm'dir. Hız, ortamın aşındırıcılık sınıfına göre ISO 9223'ten alınır.
Ortam sınıfları ve çinkonun yıllık erime hızı (ISO 9223)
| Sınıf | Aşındırıcılık | Tipik ortam | Çinko, µm/yıl |
|---|---|---|---|
| C1 | Çok düşük | Isıtılan iç mekânlar, kuru hava | ≤ 0,1 |
| C2 | Düşük | Kırsal, kirliliği düşük alanlar | 0,1–0,7 |
| C3 | Orta | Kentsel ve sanayi alanları, orta kükürt dioksit; tuzluluğu düşük kıyılar | 0,7–2,1 |
| C4 | Yüksek | Sanayi alanları ve tuzluluğu orta kıyılar | 2,1–4,2 |
| C5 | Çok yüksek | Nemi yüksek, aşındırıcı sanayi atmosferi; tuzluluğu yüksek kıyılar | 4,2–8,4 |
| CX | Aşırı | Açık deniz, aşırı tuzluluk, tropik sanayi | 8,4–25 |
Ortamın sınıfı ölçümle (ISO 9223'teki bir yıllık numune) ya da nem, kükürt dioksit ve tuz birikimi verisinden ISO 9223'ün hesap bağıntılarıyla belirlenir. Kıyıya yakınlık ve yol tuzu sınıfı yükseltir.
A sınıfı galvaniz kaplama (EN 10244-2)
| Tel çapı | En az kaplama, g/m² | Ortalama kalınlık, µm |
|---|---|---|
| 2,0 mm | 215 | 30 |
| 2,2 mm | 230 | 32 |
| 2,7 mm | 245 | 34 |
| 3,0 mm | 255 | 36 |
| 3,4 mm | 265 | 37 |
| 4,0 mm | 275 | 39 |
EN 10244-2 kaplamayı kütle sınıflarına ayırır; A en kalın sınıftır. B ve daha ince sınıfların kütlesi aynı standardın tablosundan alınır ve ömür aynı hesapla, kütleyle orantılı olarak kısalır.
Hesaplanan ömür: A sınıfı galvaniz, yıl
| Tel | C2 | C3 | C4 | C5 | CX |
|---|---|---|---|---|---|
| 2,0 mm (215 g/m²) | > 43 | 14–43 | 7,2–14 | 3,6–7,2 | 1,2–3,6 |
| 2,2 mm (230 g/m²) | > 46 | 15–46 | 7,7–15 | 3,8–7,7 | 1,3–3,8 |
| 2,7 mm (245 g/m²) | > 49 | 16–49 | 8,2–16 | 4,1–8,2 | 1,4–4,1 |
| 3,0 mm (255 g/m²) | > 51 | 17–51 | 8,5–17 | 4,3–8,5 | 1,4–4,3 |
| 3,4 mm (265 g/m²) | > 53 | 18–53 | 8,8–18 | 4,4–8,8 | 1,5–4,4 |
| 4,0 mm (275 g/m²) | > 55 | 18–55 | 9,2–18 | 4,6–9,2 | 1,5–4,6 |
Aralığın alt ucu sınıfın en yüksek erime hızına, üst ucu en düşüğüne karşılık gelir. ISO 9223 hızları ilk yıl içindir; ISO 9224 uzun dönem için daha düşük rehber değerler verir, bu yüzden tablo ihtiyatlı kalır. Süre, çinkonun tükenip kırmızı pasın başlamasına kadar geçen süredir; çelik çekirdek bundan sonra çok daha hızlı aşınır.
Galfan (Zn95Al5)
Çinko-alüminyum kaplamanın kütle sınıfları da EN 10244-2'dedir; ISO 9223 ise bu alaşım için ayrı bir erime hızı vermez. Bu yüzden galfan için çinko hesabı bir alt sınırdır: gerçek ömür daha uzundur. Ne kadar uzun olduğu standartla değil, ürünün tuz sisi deneyiyle (EN ISO 9227, belirli saatte en çok %5 koyu kahverengi pas) ve belgesiyle gösterilir. Şartnamede bu deney sonucu ve saat istenmelidir.
PVC kaplama
PVC ya da PE kaplama (EN 10245-2) çinko ya da galfan kaplı telin üstüne uygulanır; kaplama sağlam kaldıkça teli ortamdan ayırır. Ömrü güneş ışığına ve mekanik hasara bağlıdır, ISO 9223 sınıflarıyla hesaplanmaz. Kaya düşmesinin sürekli sürttüğü yüzeylerde çabuk zedelenebilir; zedelenen yerde koruma alttaki metal kaplamaya kalır.
Paslanmaz çelik
Paslanmaz çelikte tükenen bir kaplama yoktur; seçim, EN 1993-1-4'ün korozyon direnç sınıflarıyla (CRC I–V) yapılır. Sınıf, ortamın klorür ve kükürt dioksit yükü ile yağmurla yıkanma durumundan hesaplanan bir çarpanla bulunur. Örnekler: 1.4301 (AISI 304) CRC II, 1.4401 ve 1.4404 (AISI 316, 316L) CRC III. Kıyıya ve tuzlanan yola yakınlık daha yüksek sınıf gerektirir.
Şartnameye nasıl yazılır
Önce ortamın sınıfı ve istenen ömür yazılır; kaplama bu ikisinden seçilir. Örneğin C4 ortamında yirmi yıl isteniyorsa, tabloya göre A sınıfı galvaniz bu süreyi karşılamaz; galfan (tuz sisi belgesiyle), üstüne PVC ya da uygun sınıfta paslanmaz çelik değerlendirilir. Tel, ağ ve halat için EN 10244-2 sınıfı; direk, plaka ve bağlantı parçaları için EN ISO 1461 galvanizi ayrıca yazılır: korozyon koruması nasıl seçilir, teknik şartname nasıl hazırlanır.
Dayanak: ISO 9223:2012ISO 9224ISO 14713-1EN 10244-2EN 1993-1-4EN ISO 9227
Korozyon koruması nasıl seçilir?Servis ömrü ve garantiKaya düşmesi, şev ve çığ rehberi