Cevaplar

Kaya düşmesi, dik bir yamaçtan ya da yol yarmasından kopan kaya bloklarının serbest düşme, sıçrama ve yuvarlanmayla aşağı inmesidir; taş düşmesi de denir. Blok, kayadaki…

Evet. Kaya düşmesi heyelan (kütle hareketi) ailesinden bir doğal afettir; 7269 sayılı Kanun'un 1. maddesinde deprem, su baskını, yer kayması ve çığ ile birlikte ayrıca…

Kaya düşmesi en çok dik yol ve demiryolu yarmalarında, dar vadilerden ve kıyıdan geçen yollarda, taş ocaklarında ve çatlaklı kaya yamaçlarının eteğinde görülür…

Yol kenarında ve yamaç eteğinde biriken taze taşlar, kaya yüzünde açık renkli yeni kopma izleri, çatlakları açılmış ya da altı boşalmış bloklar, şevin üstünde yeni…

Can ya da mal tehlikesi varsa alanı boşaltın ve 112'yi arayın. Yoldaki düşmeyi yolun bağlı olduğu kuruma, yerleşim içindeki yamacı belediyeye ve AFAD il müdürlüğüne…

Sorunun ölçülmesi ve tanımı için jeoloji mühendisi, analiz ve tasarım için jeoteknik alanında çalışan mühendis, uygulama için bu sistemleri kuran eğitimli bir ekip…

Risk üç soruyla belirlenir: blok nereden kopabilir, düşerse nereye kadar ve hangi enerjiyle gider, yolunda ne var? Kaynak bölgesi ve blok boyutu sahada ölçülür, iniş…

Şev stabilite analizi, şevi kaydırmaya çalışan kuvvetleri kaya ya da zeminin direnciyle karşılaştırıp bir güvenlik katsayısı hesaplar. Kaya şevlerinde çatlak…

Kaya düşmesi işlerinde tasarım öncelikle sahada yapılan ölçüme dayanır: çatlak takımları, blok boyutu ve yörünge. Bariyer temeli ve ankrajlar için zeminin türü…

Ankrajlı stabilizasyon ağları (TECCO G65/3, G65/4, SPIDER S4-130) 150–360 kN/m, 450 N/mm² altıgen çift bükümlü ağ 55–65 kN/m çekme dayanımı verir; DELTAX gibi hafif…

Şev stabilizasyonu, yol yarması ya da doğal yamaç gibi bir şevin kaymasını, dökülmesini ve kaya düşmesi üretmesini önleyen mühendislik uygulamalarıdır. Kaya ve dik…

Önlem üç yerde alınır: kaynakta blok kopmadan tutulur (şev temizliği, kaya bulonu, ankrajlı ağ), yolda yönlendirilir ya da yakalanır (örtüleme ağı, hendek, enerji…

Çelik ağla şev koruması iki biçimde yapılır: ağ şeve serbest asılırsa (örtüleme ağı, drape) düşen taşı yüzeye yakın tutup eteğe indirir; bulon ve plakalarla yüzeye…

Örtüleme ağı, kaya şevinin tepesinden asılan ve yüzeye bastırılmadan serbest bırakılan çelik ağdır; İngilizcede drape, sahada tel perde de denir. Kopan taş ağ ile yüzey…

Enerji sönümleyici bariyer, düşen kaya bloğunu çelik ağla yakalayıp enerjisini fren elemanlarının şekil değiştirmesiyle yutan esnek bir kaya bariyeridir; kaya koruma…

Kaya bulonu, kayaya delinen deliğe yerleştirilip çimento enjeksiyonuyla sabitlenen çelik çubuktur; gevşek bir bloğu ya da çelik ağı sağlam kayaya bağlar. Kaya ankrajı…

Şev temizliği, yamaç yüzeyindeki gevşek taşların, askıdaki blokların, bitki ve molozun elle ve aletle kontrollü olarak indirilmesidir; ekip çoğu zaman halatla çalışır…

Ağ, yapacağı işe ve ölçülmüş dirençlerine göre seçilir: çekme dayanımı, delinme ve plaka kenarında kesilme dayanımı. Tel çapı ve göz ölçüsü bunların sonucudur; 2 mm…

Çığ, eğimli bir yamaçta biriken kar kütlesinin kopup hızla aşağı kaymasıdır; çığ düşmesi de denir. Kar örtüsündeki zayıf bir katman yeni kar, rüzgârın taşıdığı kar ya da…

Çığ önlemi üç yerde alınır: başlangıç bölgesinde kar örtüsü çığ önleme bariyerleri ve ağaçlandırmayla yerinde tutulur; iniş yolunda çığ setlerle yönlendirilir ya da…

Çığ önleme bariyeri, çığın başladığı dik yamaçlara sıralar hâlinde kurulan ve kar örtüsünü yerinde tutan çelik yapıdır; esnek olanlarına kar ağı denir. Karın kayıp çığa…

Çığ erken uyarı iki biçimde çalışır: kar, hava ve kar örtüsü ölçümleriyle bölgesel çığ tehlikesi tahmin edilip uyarı yayımlanır; çığ algılama sistemleri ise radar ya da…

Blok yamaçtan kopup zıplayarak iniyorsa enerjiyi yutan esnek bariyer, blok yüzeyden ayrılıp yuvarlanarak düşüyorsa yüzeyi saran örtüleme ağı seçilir. Kararı sıçrama…

Esnek bariyer, sertifikalı enerji sınırının altındaki tekil çarpmalar için daha hafif ve hızlı kurulan çözümdür. Blok kütlesi ya da düşme yüksekliği sertifikalı…

Yüzeyde kayması beklenen bir kütle varsa ağ ankrajlanır ve sistem yükü zemine aktarır; hesap beş tahkikten oluşur. Amaç yalnız düşen bloğu yavaşlatmaksa serbest asılı…

Temizlik bir bakım işidir; kalıcı çözüm değildir. Yalnız o an gevşek olan blokları alır; kayanın ayrışmasını ve yeni blok kopmasını durdurmaz, yalnız temizlikle geçilen…

Hendeğin sertifikalı bir enerji sınıfı yoktur; performansı genişlik, derinlik ve taban eğimiyle tanımlanır. Yeterli genişlik ve derinlik varsa bakımı en kolay çözümdür…

Sahaya gelip ölçen, önerisini ölçüme ve hesaba dayandıran, ürününün belgesini (ETA ve performans beyanı) sunan, ankraj deneyini taahhüt eden, işi eğitimli kendi ekibiyle…

Tasarım bloğunun kütlesi ve hızından kinetik enerji (E = ½ m v²) bulunur. ONR 24810'da enerji katsayıyla (1,00; 1,05; 1,15) çarpılır, MEL de aynı katsayıya bölünür…

MEL, bariyerin tek bir çarpmada karşıladığı azami enerji seviyesidir; sonrasında sistem onarılır. SEL ise ardışık iki çarpmayla, arada bakım yapılmadan sınanan hizmet…

Yükseklik, bariyer ekseninde beklenen sıçrama yüksekliğine göre seçilir; enerji hesabından çıkmaz. ONR 24810 karakteristik sıçrama yüksekliğini simülasyon dağılımının…

Bariyer, korunacak yapıya yakın değil, bloğun enerjisinin düştüğü ve zeminin ankraj tutabildiği yere kurulur. Yukarı taşımak enerjiyi düşürür ama erişimi ve maliyeti…

Tasarım bloğu, sahada ölçülen blok boyut dağılımının üst kuyruğundan seçilir: en büyük gözlenen blok MEL, yani azami enerji için; sık gözlenen blok SEL, yani hizmet…

Şev geometrisi, süreksizlik yönelimleri, blok boyut dağılımı, yüzey örtüsü ve su durumu ölçülür; eski blokların durduğu mesafe kaydedilir. Bu beş veri olmadan yapılan…

Deprem, hem blok kopmasını tetikleyen olay olarak hem de şev stabilitesi hesabında yatay ivme katsayısı olarak girer: TBDY 2018 Denklem 16.31 ile k_h = 0,2 · S_DS…

Maliyeti en çok beş şey belirler: sorunun derinliği ve alanı, erişim (makineyle mi, halatla mı), bulon ya da ankraj boyu ve adedi, seçilen sistem ve kaplama sınıfı…

Kaya bariyeri fiyatını en çok enerji sınıfı (kJ), bariyer yüksekliği, hat uzunluğu, ankraj ve temel koşulları ile erişim belirler. Aynı enerji sınıfında bile eğim, zemin…

Çelik ağın fiyatını ağ türü (altıgen, yüksek mukavemetli, halka), tel dayanımı ve çapı, kaplama sınıfı ve miktar belirler. Uygulanmış birim fiyatta ise bulon adedi ve…

Bariyer hat uzunluğu metre, ağ ve örtüleme kaplanan yüzey alanı metrekare, ankraj ve bağlantı elemanları adet üzerinden ölçülür. Bindirme, fire ve geri sıçrama ödemeye…

Yerin koordinatı, şev yüksekliği ve eğimi, korunacak varlık, gözlenen blok boyutu ve varsa fotoğraf ile önceki olay kayıtları yeterlidir. Bu verilerle ön mertebe…

Karayolları'nda çelik ağla şev koruması KGM/52.021/K (m²), tepe ankrajı KGM/52.022/K ve topuk-yüzey ankrajı KGM/52.023/K (adet) ile ödenir. DSİ'de kaya bulonu…

İyi bir şartname ürünü değil performansı tanımlar: tasarım esasını (risk analizi, tasarım bloğu, enerji ya da yük), sistemin belgesini (ETA, performans beyanı), malzeme…

Arşivimizdeki 25 yapım işinin şartnamesini tek tek okuduk: hiçbiri ortamın aşındırıcılık sınıfını tanımlamıyor, yalnız 2'si bakım yükümlülüğü koyuyor, çekme deneyi…

ETAG 027, esnek kaya düşmesi bariyerlerinin Avrupa teknik onay kılavuzuydu (Nisan 2013). Yerini, aynı 1:1 ölçekli çarpma deneyi esasını koruyan EAD 340059-00-0106 aldı…

CE işareti ürünün ilgili teknik değerlendirme kapsamında belgelendiğini, performans beyanı ise hangi enerji seviyelerini ve yüksekliği sağladığını gösterir. Beyanda MEL…

Marka yerine ölçülebilir performans yazılır: enerji seviyeleri, nominal yükseklik, çarpma sonrası kalan yükseklik kategorisi, azami uzama, tel çekme dayanımı, kaplama…

EAD 340059-00-0106 kullanım ömrünü çarpma olmaksızın ve korozivite kategorisine bağlı verir: C2 ortamında yirmi beş yıl, C3 ve C4 ortamında on yıl. Ömür bu yüzden…

Ürün performansı Avrupa Değerlendirme Belgeleriyle (EAD 340059 bariyer, EAD 230025 ankrajlı ağ), tasarım Eurocode 7 ile, ankraj ve bulon uygulaması EN 1537 ve EN 14490…

Ön germeli enjeksiyonlu ankrajların tamamı kilitleme öncesinde denenir; yöntem TS EN ISO 22477-5, kabul ölçütü TS EN 1997-1 ulusal eki (ikinci kuşakta EN 1997-3) ile…

İskele ve platform kurulamayan yüzeylerde iş, tecrübeli uzman personel tarafından halatlı erişim yöntemiyle yürütülür; malzeme yüksek kesimlere vinç ya da helikopterle…

Belirleyici kalem çoğu zaman ankraj delgisidir, ağ montajı değil; takvim hat uzunluğuyla değil ankraj adedi ve erişimle yazılır. Teklif aşamasında verilen süre, keşifte…

Delgi ve montaj kış aylarında da yapılabilir; sınırı sıcaklık değil, buzlanma, kar örtüsü ve rüzgâr gibi güvenlik koşulları belirler. Püskürtme betonda uygulama…

Şev stabilizasyonu altı aşamada yapılır: keşif ve ölçüm, analiz ve tasarım, şev temizliği ve erişimin kurulması, delgi ve bulon ya da ankraj, ağın bağlanıp gerilmesi…

Kaya bariyeri üreticinin montaj kılavuzuna göre kurulur: hat aplike edilir, dikme ve halat ankrajları delinip enjekte edilir, dikmeler dikilir, taşıyıcı halatlar ve fren…

Önce hat güvenliğe alınır ve olay kaydedilir; sonra ağdaki blok boşaltılır, sönümleyiciler, halatlar ve ankrajlar kontrol edilerek hasarlı parçalar özdeş yenileriyle…

Yaygın uygulama yılda en az bir görsel kontrol ve her önemli olaydan sonra ek kontroldür; sıklık, olay yoğunluğuna ve ortamın aşındırıcılığına göre projede belirlenir…

Korozyon koruması, TS EN ISO 9223 korozivite kategorisiyle tanımlanan ortam aşındırıcılığına ve hedef kullanım ömrüne göre seçilir. Direk ve taban plakalarında TS EN ISO…

İzleme, olay olduğunda haber verir ve bakım ekibini yönlendirir; ayrıca hareketin hızlandığı durumda erken uyarı sağlar. Koruma yapısının yerini tutmaz, onun ne zaman…

Çinko kaplamanın ömrü, kaplama kütlesinin ortamın yıllık çinko erime hızına bölünmesiyle bulunur (ISO 9223, ISO 14713-1). 2,7 mm telde A sınıfı galvaniz (245 g/m²) C3'te…