Doğal ve yapay şevlerde gevşemiş blokların, taşların ve zemin kütlelerinin kontrollü alınması: halatla erişim, mekanik temizlik, kaldıraç ve kancayla düşürme, gerektiğinde kontrollü patlatma. Önce ölçüm ve risk değerlendirmesi, sonra temizlik; kalıcı koruma ayrı karardır.
Ne yapar
Şev temizliği, zamanla gevşemiş kaya bloklarının, taşların ve zemin kütlelerinin şevden kontrollü biçimde alınmasıdır. Amaç o an düşecek olanı düşürmek ve yüzeyi bir koruma sisteminin kurulabileceği hâle getirmektir. Temizlik kalıcı çözüm değildir: ayrışma sürer, yeni blok gevşer; kalıcı koruma gerekip gerekmediği bu cevapta ölçütlerle anlatılır.
Nerede
Karayolu ve demiryolu yarmaları, hidroelektrik santral çevresi ve cebri boru hatları, taş ocağı ve maden şevleri, baraj rezervuar yamaçları, yerleşime yakın doğal yamaçlar, endüstriyel tesis şevleri.
Yöntemler
| Yöntem | Ne zaman |
|---|---|
| Halatla erişimle elle temizlik | Dik ve erişimi zor yüzeylerde gevşek taş ve küçük blok; levye, kanca ve el aletiyle |
| Mekanik temizlik | Ekskavatör, vinç ya da teleskopik yükleyicinin ulaştığı yerde; mümkünse patlatmasız |
| Kaldıraç ve kancayla düşürme | Tehlikeli tek blokların kontrollü serbest bırakılması |
| Kontrollü patlatma | Büyük hacimli, başka türlü alınamayan kütlelerde; patlatma planı ve titreşim sınırıyla |
| Drone ve lazer taramayla haritalama | Temizlik öncesi gevşek blok envanteri; sonrası karşılaştırma |
Önce ölçüm
Kaya birimlerinin jeomekanik özellikleri, süreksizlik yönelimi ve blok boyut dağılımı, şev duraylılık analizi (limit denge; gerekirse iki ve üç boyutlu model) ve kaya düşmesi simülasyonu; gevşek blokların boyutu, ağırlığı ve serbest düşme potansiyeli. Bu ölçümler hangi bloğun alınacağını ve alınırken altta neyin korunacağını belirler: yol kapatma, trafik düzeni, koruma perdesi.
İş güvenliği ve kabul
Çalışma öncesi yazılı iş güvenliği planı, düşme bölgesinin kapatılması, halatla erişimde iki halat kuralı, patlatmada titreşim ve savrulma kontrolü. İş sonunda temizlenen yüzeyin fotoğraflı karşılaştırması ve kalan riskli blokların listesi teslim edilir; kalıcı koruma önerisi ayrı raporda yazar. Şartname metni: şev temizliği şartnamesi. Teklif için iletişim.
