Türkiye şev koruma durum raporu 2026

1 · Deprem ve kurulu hatlarSon on iki ayda 36 deprem, kurulu bir bariyer hattı için denetim sebebidir

Bir bariyer hattı depremden sonra ayakta durabilir ve yine de yük almış olabilir: ankraj başları, fren elemanları, halat bağlantıları. Üreticinin bakım kılavuzu kayıtlı her olaydan sonra kontrol ister. Artusa künyesi bunu şu yarıçaplarla otomatik uyarıya bağlar: büyüklük 6 ve üzeri 200 km, 5 ve üzeri 100 km, 4,5 ve üzeri 50 km.

AFAD'ın olay servisine göre 14 Eylül 2025 – 14 Eylül 2026 arasında Türkiye ve yakın deniz alanlarında büyüklüğü 4,0 ve üzeri 141 deprem kaydedildi. Bunların 36'sı 4,5 ve üzeri, 9'u 5,0 ve üzeri, 1'i 6,0 ve üzeri. 4,5 ve üzeri olayların 34'ü 20 km'den sığ; 2'si deniz kaynaklı. En büyüğü 27 Ekim 2025, Balıkesir Sındırgı, büyüklük 6,1, derinlik 6,1 km.

Sayım AFAD olay servisinden, enlem 35,5–42,5 K, boylam 25,5–45,0 D (Türkiye ve yakın deniz alanları; il ataması AFAD'ın). Olay sayısı servisin verdiği kayıttır; artçı dizileri ayrıştırılmadı. Eylül 2025 ve Eylül 2026 sütunları yarım aydır. Alındığı gün: 14 Eylül 2026.

2 · Resmî kayıtlarda kütle hareketleriAFAD tablolarında yılda yüzlerce heyelan, kaya düşmesi için ayrı satır artık yok

AFAD her yıl "doğa kaynaklı olay istatistikleri" tablosu yayımlar; sayılar Afet Yönetim ve Karar Destek Sistemi'ne işlenen kayıtlardır, yani bildirilen olaylardır. Dört yılın tablosu erişilebilir durumda:

* 2023 ve 2024 tablolarında çığ satırı "çığ / aşırı kar tipi yağışı" olarak birleşik. 2021 tablosu sayfada yok. 2023'ten itibaren tabloda kaya düşmesi ayrı satır değil; çığ satırı "çığ / aşırı kar tipi yağışı" olarak birleşik. Yıllar bu yüzden bire bir kıyaslanamaz; olay sayısı = AYDES'e işlenen kayıt. 2022 toplamındaki sıçrama deprem satırından gelir (o yıl AYDES'e işlenen deprem kaydı 21.054; tabloda büyüklük eşiği yok).

Başka türden bir sayı AFAD'ın 2017'de başlattığı Afet Risk Analiz Sistemi (ARAS) projesinden geliyor: İçişleri Bakanlığı'nın 13 Şubat 2022 tarihli duyurusuna göre yaklaşık 300 teknik personelin arazi incelemeleriyle o güne kadar 34.593 heyelan, 4.822 kaya düşmesi, 880 çığ ve 604 obruk olayı kayda alınmıştı. Bu sayılar bir envanterdir: olayların 2017–2022 arasında olduğunu değil, arazide kayda alındığını gösterir; yukarıdaki yıllık tablolarla toplanamaz. Kaya düşmesi kaydı, heyelanın yedide biri; koruma hattı isteyen olay türleri arasında ikinci sırada.

3 · Şartname merceği11 ihale şartnamesinin 6'sı bariyer; kabul ölçütü yazanı azınlık

Artusa arşivindeki 2016–2025 tarihli 11 teknik şartname anahtar kelimeyle tarandı: kamu ve özel sektör ihaleleri, kaya düşmesi bariyeri, çelik ağ örtüleme, çığ, moloz akışı ve karayolu genel şartnamesi. Kurum ve belge adı verilmez. Sayım "geçiyor mu" sorusuna cevaptır; yeterli tanımlanmış olup olmadığına bakılmadı, bu yüzden iyimser bir sayımdır. Bu tarama 14 Eylül 2026'da bu 11 belgede yapıldı. 27 Eylül'de arşivdeki 25 yapım işinin şartnamelerini tek tek okuyup her "var" yargısını birebir alıntıyla doğruladık; o derlem daha geniş, tanımları daha sıkı (bakımda sözcüğün geçmesi değil yükümlülük aranır) ve sonuçları farklı: 9 bariyer işinin 5'i yalnız ETAG 027'yi anıyor, 4'ünde kalan yükseklik ya da kategorisi sınırlanmış; bakım yükümlülüğü 25 işin yalnız 2'sinde var. Ayrıntı: şartnamelerde en sık eksikler.

• ETA / performans beyanı (DoP) isteniyor6/6
• Enerji (kJ) yazılı6/6
• Tel çekme dayanımı (N/mm²) yazılı6/6
• Kaplama: galvaniz, EN 10244-2, ISO 1461 ya da Zn-Al6/6
• Bakım ya da denetim sözcüğü5/6
• SEL (servis enerji seviyesi) tanımlı4/6
• Ankraj çekme deneyi (sayı/yük)4/6
• EAD 340059 atfı (güncel)3/6
• ETAG 027 atfı (yürürlükten kalktı)3/6
• Kalan yükseklik ölçütü1/6
• Marka veya ürün adı (4734 md. 12)0/6
• Yörünge / benzetim analizi isteniyor0/6

Çubuklar 6 bariyer şartnamesi içindir; açık çubuk, ölçütün yarıdan azında olduğunu ya da olmaması gerekeni gösterir. Tüm 11 şartnamede: kaplama (galvaniz, EN 10244-2, ISO 1461 ya da Zn-Al) 10, bakım ya da denetim sözcüğü 9, ankraj çekme deneyi 5, marka adı 1. Ortamın aşındırıcılık sınıfı (ISO 9223, C1–CX) ayrı bir ölçüttür; bu taramada sayılmadı.

Okuma: belge (ETA) ve kJ cinsinden enerji bu altı bariyer şartnamesinin hepsinde var; sahada kabulü belirleyen üç ölçüt yok denecek kadar az. Yörünge analizi hiçbirinde istenmiyor, yani yükseklik enerji sınıfından türetiliyor. Kalan yükseklik ölçütü tek şartnamede; çarpmadan sonra hattın hizmette olup olmadığına nasıl karar verileceği yazılmıyor. Bu altı şartnamede ETAG 027'yi anan üçü EAD 340059'u da anıyor; 25 işlik derlemde durum farklı (yukarıda).

4 · Standart durumuETAG 027 kapandı, EAD 340059 tek referans; SEL ve kalan yükseklik onun dilidir

• 2008ETAG 027: kaya düşmesi koruma kitleri için Avrupa teknik onay kılavuzu yürürlüğe girdi; MEL ve SEL testleri tanımlandı.
• 2013ETAG 027 revizyonu; Yapı Malzemeleri Yönetmeliği (305/2011) ile ETAG'lar EAD'ye dönüştürülmeye başlandı.
• 2018EAD 340059-00-0106 yayımlandı: MEL, SEL'in en az üç katı (SEL deneyi iki ardışık çarpma), kalan yükseklik kategorileri A (≥ %50), B (%30–50, uçlar hariç), C (≤ %30), ilk SEL çarpmasından sonra en az %70.
• BugünYeni ETA'lar yalnız EAD 340059'a göre verilir. ETAG 027 esas alınarak 1 Temmuz 2013'ten sonra verilmiş ETA'ların bitiş tarihi yoktur, geçerliliğini korur; 2013 öncesi onayların beş yıllık süreleri 2018'e kadar doldu. Şartnamede doğru atıf: "EAD 340059-00-0106'ya göre ETA ve performans beyanı".
• 4734Kamu İhale Kanunu madde 12: teknik şartnamede marka, model ve menşe belirtilemez; performansla tanım gerekir. Arşivdeki bariyer şartnamelerinin hiçbirinde marka adı yok; diğer şartnamelerin birinde var.

5 · Bu sürümde olmayanlarİkinci sürümde eklenecek veri

• v2.1EKAP ihale ilanı sayımı (kaya düşmesi, çelik ağ, bariyer anahtar kelimeleri; yıllık)
• v2.2Künye ağından anonim bakım istatistiği (en az 10 künye dolunca)
• v2.3Arama motoru soru verisi: en çok sorulan 20 soru
• v2.4Şartname örneklemi 30'a çıkarılır

Kamu ihale ilanı sayımı bu sürümde yok: ihale portallarının arama sonuçları doğrudan okunamadı; ikinci sürümde EKAP kayıtlarıyla eklenecek. Sayı yoksa yazılmaz.