Esnek çığ bariyeri (kar ağı)

1. KAPSAM Bu şartname, [proje adı] kapsamında [alan / kesim] içindeki çığ başlangıç bölgesinde kurulacak esnek çığ bariyerlerinin üretimi, iş başına temini, ankraj deliklerinin delinmesi, enjeksiyonu ve montajını kapsar. Bariyer, kar örtüsünü başlangıç bölgesinde yerinde tutar; yamaç aşağı inen çığı durdurmak için tasarlanmaz. İki sistem tipi tanımlanır: sıra hâlinde kurulan halat ağlı kar ağı (bölüm 3) ve tek ankrajlı paraşüt tipi birim (bölüm 4). Projede hangi tipin hangi kesimde kullanılacağı yerleşim planında gösterilir. 2. TASARIM 2.1 Tasarım esası, çığ başlangıç bölgesindeki koruma yapıları için İsviçre teknik kılavuzudur (FOEN / WSL, "Defense structures in avalanche starting zones", 2007). Yapı yüksekliği H_K, yapı yerinde beklenen 100 yıllık tekerrürlü aşırı kar yüksekliğinden az olamaz: H_K ≥ H_ext = [H_ext] m. Etkin yükseklik D_K = H_K · cos ψ; yamaç eğimi ψ = [ψ] °. 2.2 Sıralar arası mesafe eğim çizgisi boyunca L = f_L · H_K ile hesaplanır; mesafe katsayısı f_L yamaç eğimine, zemin–kar sürtünme açısına, kayma faktörü N'ye ve H_K'ye bağlıdır ve hiçbir durumda 13'ü aşmaz. Pürüzlü zeminde (N < 2) tan φ = 0,60; düz zeminde (N > 2) ya da yüksek güvenlik gereğinde 0,55 – 0,50 alınır. 2.3 Kayma faktörü N, zemin sınıfı (1: iri döküntü ve blok, 2: çalı ve tümsek, 3: kısa ot ve ince döküntü, 4: düz uzun ot, tabakalanması yamaca paralel kaya plakaları, topraklı düz döküntü) ve bakıya (WNW–N–ENE gölgeli / ENE–S–WNW güneşli) göre 1,2 ile 3,2 arasında seçilir; kar yoğunluğu ve sürünme faktörü K, rakım faktörü f_c ile birlikte hesap raporunda verilir. 2.4 Kar basıncı yükleri karakteristik değerdir; taşıma gücü sınır durumunda yük katsayısı γ_Q = 1,5 ile E_d ≤ R_d şartı sağlanır. Kullanılabilirlik kanıtı istenmez; malzeme ömrü öngörülen kullanım süresine uyar. 2.5 Yanal düzende komşu yapılar arasındaki boşluk A en çok 2 m'dir; 2 m'yi aşan boşluklar üstten normal L aralığındaki yapılarla tam örtülür. Hat, doğal yanal sınırlara (sırtlara) kadar götürülür; açık arazide biten hatlarda güçlendirilmiş uç yapı kullanılır. 2.6 Sistemin tip onayı ya da kar yükü deneyi üretici belgesiyle sunulur; kurulum ve bakım kılavuzları idareye teslim edilir. Her birim TS EN ISO 9001 belgeli tesiste üretilir. 2.7 Üst yapı çelik parçaları sıcak daldırma galvanizli (TS EN ISO 1461); halatlar TS EN 10264-2, teller TS EN 10244-2 kapsamında kaplanır. Zemin seviyesinden 40 cm yüksekliğe kadar olan değiştirilemez parçalar ve zeminle temas eden temel parçaları ayrıca korozyona karşı korunur (dış yüzey başına 2 mm pas payı ya da eşdeğer); kimyasal olarak saldırgan zeminde ankraja ek kılıf borusu uygulanır. 2.8 Zemin koşulları yapı tipi seçilmeden önce sondaj ve deneme ankrajlarıyla değerlendirilir; temel tipi (ankraj, mikrokazık, beton ya da prefabrik temel) buna göre projede verilir. 3. HALAT AĞLI KAR AĞI (SIRA HÂLİNDE) 3.1 Ağ paneli: yüksek mukavemetli çelik halattan ya da telden örülü esnek taşıyıcı yüzey (kar ağı), tel çekme dayanımı en az [N/mm²]; göz açıklığı [mm]; etkin yükseklik D_K = [D_K] m, sıra uzunluğu [m]. Panel, kılavuzun kar ağları için verdiği özel koşullara (bölüm 5.8.3) göre boyutlandırılır. 3.2 Destek yapısı: tabanda dönebilen mafsallı (salıncak) direk, moment aktarmayan taban ve arazi uyumu için esnek bağlantı noktalı direk başlığı; direk boyu ve aralığı sistem beyanında [m]. Taşıyıcı ve gergi halatları [çap] mm, TS EN 12385-4 kapsamında. 3.3 Ankrajlar: yamaç yukarı gergi halatları ve direk tabanı ankrajları; tip, çap ve boy zemin etüdüne ve sistemin ankraj kuvvetleri tablosuna göre projede verilir [tip / çap / boy]. Esnek halat ankrajı kullanılıyorsa EAD 331852-00-0102 kapsamında ETA'lı olacak; esnek başlık, delgi yönünün yük yönünden sapmasına izin verir. Kendinden delgili ankraj kullanılabilir. 3.4 Direk temeli zemine göre seçilir: sağlam, ayrışmamış kayada mikrokazık; ayrışmış ve çatlaklı kayada mikrokazık + destek borusu; gevşek zeminde 350 kN'a kadar mikrokazık + destek borusu + çekme çubuğu, 350 kN üzerinde ek beton temel. Ankrajsız çözüm gerekiyorsa (ör. donmuş zemin) basınç plakası: 500 kN/m² temel basıncı için 600 × 650 mm plaka 195 kN'a, 750 × 800 mm plaka 300 kN'a, 900 × 900 mm plaka 405 kN'a kadar direk kuvveti alır; direk konumu zemin halatlarıyla sonradan ayarlanabilir. 3.5 Ankraj çekme deneyi: büyük projelerde ve zor zemin koşullarında yapı tipi seçilmeden önce deneme ankrajları çekilir; her karakteristik zemin türünde normalde 3 deneme ankrajı, şantiye alanı hektarı başına en az 3–5 deney. Yalnız 1 ya da 2 deneme yapıldıysa ölçülen en küçük dış direnç sırasıyla %40 ya da %20 düşürülerek karakteristik değer alınır. Ankraj boyları deney sonucuna göre kesinleşir. 3.6 Ankraj enjeksiyon harcı: yayılma 200 mm (−10 / +20); basınç dayanımı 7 günde en az 22 MPa, 28 günde en az 35 MPa; elastisite modülü 28 günde en az 25 GPa; don dayanımı FS ≥ 1,5; 28 günlük boy değişimi ≤ 2,0 ‰. Uygunluk deneyi ve şantiye uygunluk kontrolü yapılır. 3.7 Hat sonlarında ve sıra aralarında bırakılacak boşluklar 2.5'e göre, kar kaymasına karşı sıra düzeni üretici kılavuzuna göre projede gösterilir. 4. TEK ANKRAJLI PARAŞÜT TİPİ ÇIĞ BARİYERİ 4.1 Birim: kesişimli iki çelik kirişten (X biçiminde) oluşan ön yüz, eşkenar dörtgen halat ağ paneli, arkada ikincil çelik tel ağ, merkezi düğüm ve bağlantı çubuğu ile tek ankraja bağlanan izostatik destek yapısı; bir birimin ağırlığı yaklaşık 450 kg. 4.2 Halat ağ paneli: CE işaretli, TS EN 12385-2 kapsamında çekme dayanımı sınıfı en az 1.770 N/mm² olan çelik halattan örülü; halat çapı en az 8 mm (TS EN 12385-4), kaplama TS EN 10264-2 sınıf A çinko. En büyük göz açıklığı 300 × 300 mm. Panelin boyuna çekme dayanımı en az 140 kN/m, zımbalama direnci en az 230 kN; halat kesişim düğümlerinin statik yırtılma direnci en az 24 kN (ISO 17745 ya da eşdeğer yöntemle deneyi yapılmış). Kenar halatı panelle birlikte fabrikada üretilir, çapı en az 8 mm. 4.3 İkincil ağ: altıgen çift bükümlü çelik tel ağ, göz 8 × 10 cm, tel çapı en az 2,7 mm, TS EN 10244-2 sınıf A Zn95Al5 (galfan) kaplama (TS EN 10218-2, TS EN 10223-3); boyuna çekme dayanımı en az 50 kN/m, zımba direnci en az 65 kN. 4.4 Destek yapısı: S275JR ya da daha yüksek sınıf çelik profil (TS EN 10025-2, TS EN 10219); kiriş kesiti en az 90 × 90 × 3 mm; merkezi bağlantı çubuğu çapı en az 60,3 mm; en az dört galvanizli destek halatı; kelepçe, cıvata ve somunlar yüksek mukavemetli. 4.5 Esnek halat ankrajı: EAD 331852-00-0102 kapsamında ETA'lı ve CE işaretli, kopma yükü en az 700 kN; çift sarmal halat en az 20 mm çapında, 1×37 yapılı, tel sınıfı en az 1.570 N/mm² (TS EN 12385-10), sınıf A çinko kaplı; dairesel başlık takviyesi sıcak daldırma galvanizli (iç çap en az 80 mm); koruma borusu ve oval yaka paslanmaz çelik ya da sıcak daldırma galvaniz. Ankraj boyu [6,0] m. 4.6 Delgi ve enjeksiyon: ankraj delikleri kaya delici makine ile projede verilen koordinatlarda açılır; delgi çapı en az 120 mm, delgi boyu ankraj boyundan az olmamak üzere en az 6,0 m, delgi açısı [15° ± 5°]; enjeksiyon şerbeti su/çimento oranı 0,50, koruma borusu içinden tam dolum sağlanana kadar yapılır ve kayıt altına alınır. 4.7 Montaj sırası: ön yüz zeminden en az 20 cm yükseğe yatay alınır, kelepçeler hizalanıp cıvatalar sıkılır; halat panelinin çevre halatı kelepçelerle kenet halkalarının dışından bağlanır; X kirişler ve merkezi bağlama çubuğu (bilyeli mafsal) takılır; destek halatları U-cıvatalarla kıvrılmadan bağlanır, her halatın halkası bağlama çubuğuyla aynı tarafta kalır; birim ankraja bağlanıp halatlar gerilir. 5. MONTAJ (ORTAK) 5.1 Montaj üreticinin kılavuzuna göre yapılır; kelepçe ve cıvata sıkma torkları üretici değerlerinde, tüm sıkmalar montaj sonunda ikinci kez kontrol edilir. 5.2 Makine manevrası için gereken kazı ve yol düzenlemesi ile arazinin eski hâline getirilmesi yüklenicidedir; ayrıca ödenmez. 5.3 Kar mevsimi öncesi tüm hat gezilir; ankraj bağlantıları ve halat gerginlikleri kontrol edilerek tutanaklanır. 6. ÖLÇÜM VE KABUL 6.1 Kabul: birim adedi ya da sıra uzunluğu, ankraj koordinatları, delgi tutanakları, enjeksiyon kayıtları ve fotoğraflı montaj raporu ile yapılır. 6.2 Metraj: kar ağında hat uzunluğu (m), paraşüt tipinde birim (adet); delgi ve enjeksiyon ayrı kalemdir. 7. BAKIM 7.1 Her kar mevsimi sonrasında ve büyük kar yükü olayından sonra hat gezilir; deforme panel, gevşemiş kelepçe ve ankraj başı hasarı kaydedilir, üretici prosedürüne göre onarılır. 7.2 Kontroller künyeye ya da bakım defterine işlenir.