Ankrajlı ağ sistemleri bariyerlerden başka bir belgeye tabidir: EAD 230025-00-0106. Belgede hangi beş büyüklük beyan edilir, şartnameye hangisi yazılır.
Kaya düşmesi bariyeri ile ankrajlı ağ sistemi aynı işi yapmaz, aynı belgeyi de taşımaz. Bariyer düşen bloğu yakalar; ankrajlı ağ şevin yerinde kalmasını sağlar. İkisi iki ayrı Avrupa Değerlendirme Dokümanına tabidir. Şartnamede sık görülen hata, ağ sistemi için bariyer belgesini istemektir.
İki doküman, iki iş
| Sistem | Doküman | Ne yapar |
|---|---|---|
| Esnek kaya düşmesi bariyeri | EAD 340059-00-0106 (eski ETAG 027) | Düşen bloğu havada yakalar ve durdurur |
| Ankrajlı esnek yüzey sistemi | EAD 230025-00-0106 | Yüzeyi ankraja bastırır, kaymayı ve kopmayı önler |
EAD 230025-00-0106, EOTA tarafından Haziran 2016'da yayımlandı ve adı "şev stabilizasyonu ve kaya koruma için esnek yüzey sistemleri"dir. Doküman, ürünün uyumlaştırılmış bir Avrupa standardı kapsamında olmadığını açıkça yazar; bu yüzden yol Avrupa Teknik Değerlendirmesi'nden, yani ETA'dan geçer.
Sistem neyden oluşur
Doküman sistemi üç parça olarak tanımlar. Yüzey bileşeni, yani ağ, oluşan itici kuvvetleri toplar ve plaka ya da halat üzerinden ankraja aktarır. Zemin veya kaya çivileri bu yükü çekme ve kesme elemanı olarak zemine iletir. Üçüncü grup, sistemin seçime bağlı yardımcı parçalarıdır.
Buradaki mantık şudur: ağ tek başına şevi tutmaz. Ağ, yükü plakaya taşır; plaka çiviye, çivi zemine. Zincirin en zayıf halkası neyse sistemin kapasitesi odur. Bu yüzden belgede yalnız ağın çekme dayanımı değil, plaka çevresindeki davranış da ölçülür.
Belgede beyan edilen beş büyüklük
Dokümanın dördüncü tablosu temel özellikleri ve ölçüm yöntemlerini sıralar.
Ağ geometrisi. Rulo ölçüleri, göz açıklığı, göz sayısı ve bağlantı klipsi ölçüleri.
Plaka özellikleri. Ankraj başlığındaki plakanın ölçüleri ve biçimi.
Mekanik dayanımlar. Dört sayı birlikte verilir: boyuna çekme dayanımı zk, metre genişlik başına kilonewton olarak; bu deneydeki bağıl uzama ε, yüzde olarak; şev paralel dayanım ZR ve delinme dayanımı DR ile çivi doğrultusunda kesilme dayanımı PR, kilonewton olarak.
Bağlantı elemanı dayanımı. İki rulonun birleştiği yerdeki kapasite zc,k, metre başına kilonewton.
Dayanıklılık. Tel numuneleri üzerinde nötr tuz püskürtme deneyi; yüzeyin yüzde beşinden azında taban metali korozyonu görülene kadar geçen süre, saat olarak. Sıcak daldırma galvanizli plaka ayrıca tanımlanır.
Sınıflar sayının yerini tutmaz
Doküman iki bilgilendirici tablo verir. Birincisi ağları delinme ve şev paralel dayanıma göre beşe ayırır.
| Grup | Delinme dayanımı PR, kN | Şev paralel dayanım ZR, kN |
|---|---|---|
| 1 | 135 üstü | 50 üstü |
| 2 | 80 ile 135 arası | 29 ile 50 arası |
| 3 | 50 ile 80 arası | 19 ile 29 arası |
| 4 | 25 ile 50 arası | 4 ile 19 arası |
| 5 | 25 ve altı | 4 ve altı |
İkincisi uzamaya göre dörde ayırır: A yüzde 6 ve altı, B yüzde 6 ile 10 arası, C yüzde 10 ile 14 arası, D yüzde 14 üstü.
Bu tabloların ikisi de bilgilendiricidir. Yani sınıf, hesabın girdisi değildir. Hesap ölçülmüş sayıyı ister. Şartnameye "grup 2 ağ" yazmak, "MEL sınıfı 5" yazmaya benzer bir kolaycılıktır; ihaleye gelen teklifleri karşılaştırılamaz hâle getirir.
Boyutlandırma nereden gelir
Belge ağın kapasitesini verir, ankraj düzenini vermez. Çivi aralığı, boyu ve çapı ayrı bir boyutlandırma hesabıyla bulunur; hesap şevin geometrisini, zemin parametrelerini, su durumunu ve deprem katsayısını kullanır. Belgedeki ZR, DR ve PR değerleri bu hesabın girdisidir.
Sonuç şu: ETA belgesi olmadan hesap yapılamaz, hesap olmadan da belge tek başına bir şey ifade etmez. İkisi birlikte istenir.
Şartnameye yazılacaklar
- Sistem, EAD 230025-00-0106 kapsamında ETA belgeli ve CE işaretli olacaktır.
- Boyuna çekme dayanımı en az [kN/m]; aynı deneydeki bağıl uzama en çok [yüzde].
- Şev paralel dayanım ZR en az [kN]; delinme dayanımı DR en az [kN]; çivi doğrultusunda kesilme dayanımı PR en az [kN].
- Bağlantı elemanı dayanımı en az [kN/m].
- Dayanıklılık: tuz püskürtme deneyinde taban metali korozyonu yüzey alanının yüzde beşine ulaşana kadar en az [saat].
- Plaka tipi ve ölçüsü sistem beyanına uygun olacak; farklı üreticilerin ağ ve plakası karıştırılmayacaktır.
- Ankraj düzeni, projeye özel boyutlandırma raporuyla verilecek; rapor belgedeki dayanım değerlerini girdi olarak kullanacaktır.
- ETA belgesi, performans beyanı, boyutlandırma raporu ve montaj kılavuzu teklifle birlikte sunulacaktır.
Ağın kendisi standart bir üründür. Şevi tutan şey ağ değil, ağ ile ankrajın birlikte kurduğu dengedir. Belge o dengenin bir ucunu ölçer; ötekini mühendis hesaplar.
Kaynaklar
- EOTA, EAD 230025-00-0106, Flexible facing systems for slope stabilization and rock protection, Haziran 2016; Avrupa Birliği Resmî Gazetesi, 9 Aralık 2016.
- Temel özellikler ve ölçüm yöntemleri: aynı doküman, bölüm 2.1 ve 2.2, Tablo 4; bilgilendirici gruplar Tablo 2 ve Tablo 3.
- EOTA, EAD 340059-00-0106, Falling rock protection kits, 2018.
- Avrupa Parlamentosu ve Konseyi, Yapı Malzemeleri Yönetmeliği (EU) 305/2011.